คำพิพากษาศาลฎีกา ปี พ.ศ. 2489 — หน้า 39

เจ้าพนักงานตำรวจละเลยไม่ส่งหมายเรียกให้พยานของอัยการโจทก์ ถึงวันนัดพิจารณา พยานไม่มาศาลโจทก์แถลงขอเลื่อนการพิจารณาศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจ ไม่อนุญาตให้เลื่อนและตัดสินยกฟ้องโจทก์ได้

รัฐธรรมนูญมาตรา 62 ซึ่งบัญญัติว่า สภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ทรงไว้ซึ่งสิทธิเด็ดขาดในการตีความแห่งรัฐธรรมนูญนั้น ไม่ใช่เป็นข้อบัญญัติตัดอำนาจศาลที่จะตีความบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ ศาลจึงมีอำนาจตีความบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญได้
ในการใช้หรือบังคับตามกฎหมายนั้น ศาลย่อมต้องแปลหรือตีความหมายของกฎหมาย หากไม่ให้ศาลแปล ศาลก็ย่อมใช้กฎหมายไม่ได้
รัฐธรรมนูญ มาตรา 14 มีข้อความรับรองถึงเสรีภาพของบุคคลในการต่างๆ ดังระบุไว้นั้น มีความหมายรับรองถึงเสรีภาพในการกระทำด้วย
คำว่ามีเสรีภาพบริบูรณ์ในร่างกายตามรัฐธรรมนูญมาตรา 14นั้นมีความหมายว่า ไม่ให้ใครมาทำอะไรแก่เราและหมายถึงเราจะทำอะไรก็ได้ด้วย หากการนั้นอยู่ภายในบังคับของกฎหมาย
คำว่าภายในบังคับแห่งกฎหมายตามรัฐธรรมนูญมาตรา 14 นั้นหมายถึงว่าไม่มีกฎหมายห้ามไว้ โดยตรงหรือโดยอ้อม และหมายถึงบทกฎหมายที่มีอยู่ในเวลานั้น ไม่ใช่หมายถึงบทกฎหมายที่จะมีมาภายหน้า
กฎหมายใดบัญญัติย้อนหลัง ลงโทษการกระทำ การเขียนการพูดฯลฯ ที่แล้วมา ย่อมขัดต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 14 กฎหมายนั้นย่อมตกเป็นโมฆะ จะใช้บังคับไม่ได้
พระราชบัญญัติอาชญากรสงครามเฉพาะที่บัญญัติย้อนหลังนั้น ย่อมขัดต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 14 จึงเป็นโมฆะส่วนบทบัญญัติที่ว่าด้วยการกระทำหลังจากใช้พระราชบัญญัตินี้แล้ว เป็นอันใช้บังคับได้โดยสมบูรณ์
สภาผู้แทนราษฎรอาจออกกฎหมายย้อนหลังได้ต่อเมื่อกฎหมายที่ให้ย้อนหลังนั้น ไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ เช่นพระราชบัญญัติงบประมาณ
ศาลเป็นผู้มีอำนาจที่จะชี้ขาดกฎหมายที่ขัดต่อรัฐธรรมนูญว่าเป็นโมฆะตามรัฐธรรมนูญมาตรา 61 ได้
โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตาม พระราชบัญญัติอาชญากรสงครามอย่างเดียว เมื่อศาลเห็นว่า จะลงโทษตามพระราชบัญญัติอาชญากรสงครามไม่ได้แล้ว ก็ไม่ต้องพิจารณาว่า จำเลยจะมีความผิดตามกฎหมายอื่นหรือไม่

มอบเครื่องอาหลั่ยรถยนต์ให้จำเลยนำไปขายโดยอำนาจขายตกอยู่แก่จำเลย จำเลยขายแล้ว ไม่ชำระราคาให้ผู้เสียหาย ดังนี้จำเลยไม่มีผิดฐานยักยอกเครื่องอาหลั่ยรถยนต์นั้น

มอบเครื่องอะไหล่รถยนต์ให้จำเลยนำไปขายโดยอำนาจขายตกอยู่แก่จำเลย จำเลยขายแล้ว ไม่ชำระราคาให้ผู้เสียหายดังนี้ จำเลยไม่มีผิดฐานยักยอกเครื่องอะไหล่รถยนต์นั้น

จำเลยนำน้ำมันยางที่เสียภาษีแล้วข้ามเขตจังหวัดโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย น้ำมันยางนั้นเป็นของต้องริบตามพระราชบัญญัติป่าไม้ 2484 มาตรา 74

จำเลยนำน้ำมันยางที่เสียภาษีแล้ว ข้ามเขตต์จังหวัดโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย น้ำมันยางนั้นเป็นของต้องริบตาม พ.ร.บ.ป่าไม้ 2485 มาตรา 74

เสมียนแผนกสรรพสามิตจังหวัด ไม่ใช่เจ้าพนักงานสรรพสามิตอันจะมีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดพระราชบัญญัติเกลือ ผู้ใดให้สินบนเสมียนแผนกสรรพสามิตจังหวัดย่อมไม่มีผิดฐานให้สินบนเจ้าพนักงาน
ผู้ช่วยสรรพสามิตจังหวัดถือว่ามีตำแหน่งเป็นพนักงานสรรพสามิตมีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
เสมียนสรรพสามิตนั้นแม้ไปกับตำรวจก็ไม่ถือว่าเป็นเจ้าพนักงานอันมีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 2(16)

เสมียนแผนกสรรพสามิตต์จังหวัด ไม่ใช่เจ้าพนักงานสรรพสามิตต์จังหวัด อันจะมีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิด พ.ร.บ.เกลือ ผู้ใดให้สินบนเสมียนแผนกสรรพสามิตต์จังหวัดย่อมไม่มีผิดฐานให้สินบนเจ้าพนักงาน
ผู้ช่วยสรรพสามิตต์จังหวัดถือว่ามีตำแหน่งเป็นพนักงานสรรพสามิตต์ มีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดตาม ป.วิ.อาญา
เสมียนสรรพสามิตต์นั้นแม้ไปกับตำรวจก็ไม่ถือว่าเป็นเจ้าพนักงานอันมีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดตาม ป.วิ.อาญา มาตรา 2 (16)