คำพิพากษาศาลฎีกา ปี พ.ศ. 2479 — หน้า 54

เหตุอย่าที่เกิดมีขึ้นก่อนวันใช้ประมวลแพ่ง ฯบรรพ 5 นั้นต้องตกอยู่ในบังคับแห่งกฎหมายลักษณผัวเมียบทที่ 55 แม้ถึงว่าจะได้ฟ้องร้องคดีกันภายหลังเมื่อใช้บรรพ 5 แล้วก็ตาม อายุความ

โจทก์ฟ้องว่าจำเลยขายน้ำ+หมัดเมาซึ่งมีแอลกอฮอลดื่มกินได้อย่างสุรา ทางพิจารณาได้ความเพียงว่าจำเลยมีโดยไม่ได้ขายก็ลงโทษได้ ฎีกาอุทธรณ์ ศาลฎีกาชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลย ๆ จึงอุทธรณ์ทั้งในปัญหาข้อเท็จจริงและกฎหมาย ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์ในข้อเท็จจริงโดยมิได้ วินิจฉัยข้อกฎหมาย เมื่อศาลฎีกาจะลงโทษจำเลยจะต้องวินิจฉัยข้อกฎหมายที่จำเลยอุทธรณ์นั้นด้วย

โจทก์ฟ้องอ้างกฎหมายอาญา ม.159 มาขอให้ลงโทษจำเลย ศาลจะลงโทษจำเลยตามมาตรา 158 ซึ่งเป็นบทที่หนักกว่ามิได้และกรณีเช่นนี้ไม่เข้าใน ม.192 วรรค 4 แห่งประมวลวิธีพิจารณาอาญา รอการลงอาญา

ได้มีการเล่นพะนันผิดเงื่อนไขในใบอนุญาตเกิดขึ้นในขณะผู้ได้รับอนุญาตให้เปิดเล่นการพะนันไม่อยู่โดยไปรับทานเข้าเสียที่อื่นเช่นนี้ผู้ได้รับอนุญาตยังไม่มีผิด

ในคดีอาญาย่อมมีประเด็นเช่นประเด็นเช่นเดียวกับในคดีแพ่งเหมือนกัน ผิดกันแต่ว่าในคดีอาญาจำเลยไม่ให้การ เลยถือว่าให้การปฏิเสธหรือให้การปฏิเสธตลอดข้อหาก็เพียงพอแล้วไม่ต้องยกข้อต่อสู้โดยละเอียด
ในคดีที่โจทก์ฟ้องว่า จำเลยบังคับเดิรรถรับจ้างบรรทุกคนและสินค้าบนทางที่โจทก์ได้รับสัมปทานโดยมิได้รับอนุญาตจากโจทก์ จำเลยต่อสู้ว่าโจทก์ให้อนุญาตแล้ว ถ้าทางพิจารณาไม่ได้ความว่า โจทก์ให้อนุญาตจำเลยดั่งคำให้การแล้วก็ต้องมีผิดผู้รับสัมปทานให้เดินรถมีอำนาจฟ้องขอให้ลงโทษผู้นำรถมาเดินบนทางนั้นโดยไม่ได้รับอนุญาตได้
หลักวินิจฉัย ข้อต่อสู้คดีจำเลยนั้นถึงเป็นความจริงก็ยกขึ้นแก้ตัวให้พ้นความผิดไม่ได้ก็ดี ศาลก็ยังวินิจฉัยชี้ขาดความเท็จและจริงในข้อต่อสู้นั้นให้

โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งในทางแพ่งและอาญารวมกันมา ศาลฎีกาแยกพิจารณาแลพิพากษาคดีแพ่งแลคดีอาญาคนละส่วนได้
ขอถอนอุทธรณ์ ยืนคำร้องขอถอนอุทธรณ์โดยทางไปรษณีย์ ศาลไม่รับไว้วินิจฉัย
ฏีกาอุทธรณ์การคัดค้านผู้พิพากษาว่าไม่มีอำนาจตัดสินต้องคัดค้านมาในชั้นศาลล่างมิฉะนั้นศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย ฎีกาที่ไม่มีเหตุผลสนับสนุนเสียเลย ศาลฎีกาไม่วินิจฉัยให้
ที่ดิน ใบเหยียบย่ำ ไม่ใช่หนังสือสำคัญแห่งกรรมสิทธิ์ เป็นเพียงพยานหลักฐานว่ามีชื่อในใบเหยียบย่ำมาจองที่รายนั้นเมื่อใดเท่านั้น

ในกรณีที่ส่งสำเนาฎีกาให้แก่จำเลยบางคนไม่ได้ ถ้าหากข้อวินิจฉัยเป็นเหตุในลักษณคดีคำพิพากษาย่อมมีผลบังคับถึงจำเลยที่ส่งสำเนาฎีกาให้ไม่ได้ด้วย

ผัวเมียแต่งงานกันก่อนใช้ประมวลแพ่งฯ บรรพ 5 เช่นนี้ บทบัญญัติในบรรพนี้จะใช้บังคับแก่การสมรสและทั้งสัมพันธ์ในครอบครัวรายนี้มิได้ ต้องใช้กฎหมายลักษณผัวเมียบังคับ สามีละทิ้งไม่เลี้ยงดูภริยา ๆ ฟ้องเรียกค่าเลี้ยงดูเป็นรายเดือนได้

คดีอาญาที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษาต้องกันให้ลงโทษจำเลยเรียงกะทงความผิดเป็น 3 กะทง แต่ละกะทงกำหนดโทษไม่เกิน 5 ปีดังนี้คู่ความจะฎีกาในข้อเท็จจริงมิได้

(หมายเหตุ. ผลแห่งคดีนี้มีว่า ถ้าเป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินตามมาตรา 1304(1) ราษฎรผู้เข้ายึดถือมีสิทธิฟ้องคนอื่นได้)
คดีที่ฎีกาได้ฉะเพาะข้อกฎหมาย การอ้างข้อเท็จจริงขึ้นมาในฎีกาเพื่อให้วินิจฉัยข้อกฎหมายนั้นต้องเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ฟัง มิฉะนั้นศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้
กรณีที่ศาลฎีกาแปลความมุ่งหมายแห่งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งไม่ใช่ฟังข้อเท็จจริงเอาเอง